Bu aydan itibaren amatör meraklıların basit aletlerle gerçekleştirebileceği, az zaman alan ve fazlada bir elektronik bilgisi ve becerisi gerektirmeyen, pratik donanım projeleri anlatacağım.

İlk seçtiğim proje, daha önce birkaç donanım projemde de kullandığım “Compact flash sabit disk” projesi. Yani, anakartımızın IDE portuna bir compact flash kartı nasıl bağlayacağımızı öğreneceğiz. Öncelikle bu işin mür törpüsü olduğunu ve inanılmaz bir sabır gerektirdiğini hemen söyleyeyim. Projeyi tamamlamak ilk seferinde yaklaşık 4 saatimi almıştı!

Eğer gerçekten çok ruhsuz ve boş biriyseniz, üstelik Mısır'daki zengin teyzenizin ölümünden sonra elinize büyük bir para geçtiyse, bu tip bir CF hard disk satın alabilirsiniz.

Mekanik sabit diskleri her ortamda kullanamazsınız: fazla yer kaplarlar, ısınırlar ve darbelere çok da dayanıklı değillerdir. Özellikle çalışacağınız veri miktarı fazla değilse, sözgelimi DOS ortamında çalışan basit bir program kullanacaksanız, bunun yerine bir CF kullanmak ucuz olacağı gibi yukarıda saydığım avantajları da beraberinde getirecektir. Bu cihazların diğer bir avantajı da son derece az elektrik harcamasıdır. Compact Flash kartlar oldukça hızlıdır; standart modeller bile..

Başlamak için bir Compact Flash karta, bir IDE kablosuna (80 telli yerine 40 telli bir kabloda fazlasıyla yeterli olacaktır), birer adet siyah ve kırmızı tele (kalınlık önemli değil) ve tercihan bir dişi Molex konnektörüne ihtiyacımız olacak. Molex konnektörü ve siyah/kırmızı telleri Compact Flash kartımızı bilgisayarımızın güç kaynağından elektrikle beslemek için kullanacağız. Eğer bu konnektörü temin edemezseniz sorun değil; boş bir sabit disk/CD Rom elektrik besleme kablosunun ucundaki konnektörü keserek direk bağlantı yapabilirsiniz. Ancak doğal olarak bu kartınızı söküp takmayı daha zahmetli bir hale getirecektir. Diğer ihtiyacımız olan malzemeler ise havya, lehim teli ve silikon tabancası ve birazda izolasyon bandı.

Compact Flash kartlar günümüzde oldukça zor bulunuyorlar; bunların yerini daha küçük ve ucuz olan -SD ve MMC gibi- başka kartlar aldı. Öte yandan bu kartlar Compact Flash gibi IDE modunu desteklemiyor; bağlantıyı sağlamak için çeşitli çevirici komponentler gerekiyor. Satın alacağınız kartın kapasitesini ihtiyacınıza göre kendiniz belirleyeceksiniz. Ben 256 MB bir kart kullandım. Kapasite teknik açıdan sorun teşkil etmez; ancak her kartın veri aktarım hızı birbirinden farklıdır. Ayrıca, bu tip kartlarda ufak bir sorun var; aynı alana ortalama 300.000 kere yazma işlemi yaptığınızda bu alan bozulur. Bunun ciddi bir sorun teşkil edeceğini sanmayın; bu sayıyı doldurmanız için kartı çok yoğun biçimde senelerce kullanmanız gerekir. Çoğu üretici bunun için 10 yıl harcamanız gerektiğini söylüyor! Sandisk gibi bazı firmalar ise bu tip yoğun kullanımlar için özel tipte kartlar üretmekte.

Projeye başlamadan “küçük bir uyarı”:Birşeyler ters giderse CF’ınız; hatta anakartınız bile yanabilir!

O yüzden, başlamadan önce riskleri kafanızda tartmalı ve başınıza gelenlerden ötürü beni suçlamamalısınız! Şahsen ilk denememi 20 dolara aldığım eski bir anakart üzerinde yapmıştım. Adına Nobel ödülü verilen Alfred Nobel, TNT üzerinde çalışırken bir patlama sonucu ölmüştü. Yeni birşeyler denemek herzaman risklidir. Tembel, garantici veya kalbi zayıf biriyseniz burada anlattıklarımı denememenizde fayda var!

Şimdi elimize havyayı almadan önce IDE ve Compact Flash pinlerini ve ne işe yaradıklarını inceleyelim.

IDE

Genelde konnektörler üzerinde 1 ve 40.pinler işaretlenmiştir. Eğer işaret yoksa ya da emin değilseniz, kırmızı kablonun denk geldiği pin 1 numaradır. Yukarıdaki resim pin nolarını tesbit etmenizde faydalı olacaktır.

3.pinden başlayarak 19.pine kadar olan 16 pin, IDE’nin veri aktarmakta kullandığı pinlerdir. Buradan, IDE’nin 16 bitlik bir veri yoluna sahip olduğunu da anlamaktayız. 2,19,22,24,26,30 ve 40.pinler topraktır.

39.pin cihaz aktivitesini gösterir. Bilgisayar kasalarında gördüğümüz hard disk LED’leri nasıl yanıyor merak ediyorsanız, cevap bu pindir. Sabit disk okuma/yazma işlemi yaparken bu pin anakartın HDD LED çıkışını tetikler.21.pin DMA çağrısı yapmak, 23 bir okuma, 25 ise yazma işlemi başlatmak için kullanılır.

CF

CF kartınızın 1 nolu pini,kartın ön yüzünün sağındadır.(Pinlerin olduğu kısmı size bakarken)

Compact Flash, 3 ayrı modda erişime izin verir ve hem 8 bit, hem de 16 bit veri transferi yapabilir. IDE modu hariç diğer iki mod kameralar, MP3 player veya diğer cihazlar için tercih edilirler. Nitekim, biz burada Compact Flash’ın IDE modunu kullanacağız.

Cihazımızı hem 3.3v, hem de 5v ile besleyebiliriz. 3.3v besleme için direk güç kaynağından elektrik çekmemiz gerekeceğinden biz 5 Volt kullanacağız. 5V’u daha önce bahsettiğim gibi sabit diskleri beslemekte kullanılan Molex konnektöründen ya da disket sürücüyü beslemekte kullanılan konnektörden alabilirsiniz.

CF’da 50 pin bulunmakta. IDE’ye çok benzemesine rağmen bu 10 fazla pinin 5′i tüketici cihazları için kullanılan adresleme moduyla çalışabilmek için.

Şimdi projemize başlayalım!

Başlamadan önce tabloyu inceleyin. CF’deki 13 ve 28. pinler +5v beslemedir. Bunlara birer tel çekip daha sonra telleri birleştirin. Son işlem olarak, hem karttan hem de IDE kablosundan toprakları birleştirip, besleme konnektörümüzün siyah teliyle birleştireceğiz. Bu iki kırmızı kablo ise aynı besleme konnektörünün kırmızı teline, yani 5 volta bağlanacak.

İşin en zor kısmıyla başlayarak IDE kablomuzu keskin bir falçata ile ayırın.

5 santim kadar ayırmanız yeterli olacaktır. Daha sonra telin uçlarını yarım santim kadar açın ve iyice bükerek ince bir şekilde lehimleyin. IDE kablonuzdaki 2,19,22,24,26,30 ve 40 telleri birleştirerek lehimleyin. Bunlar topraktır; daha sonra CF kartımızın toprağıyla bu toprağı birleştireceğiz. Tabloyu daha da karışık hale getirmemek adına, sadece CF tarafındaki toprak (GND) bağlantılarını belirttim. IDE tarafındaki topraklar ise 7 adet yani daha az olduğundan buraya eklemeyi seçtim.

Kabloyu ayırma ve uçlarını lehimleme işini bitirdikten sonra, telleri CF kartının içine tam olarak sokun ve aşağı doğru büküp silikon tabancanızla gövdeye sabitleyin.Bütün kabloları yerine soktuktan sonra, izolasyon bandıyla CF kartının çevresini sıkıca bantlayın.

Yine tabloya bakarak güç kablolarını da CF kartınıza, data kablolarında olduğu gibi sabitleyin. Bu işlemin ardından, eğer bulduysanız Molex konnektörünü takın; bulamadıysanız kablonun uçlarını sıyırarak montaja hazır hale getirin.

Şimdi toprak kablolarını halletmenizi öneririm. CF kartınızın 1,8,9,10,11,12,14,15,16,17,39 ve 50.pinleri topraklanmalı. Önce ince bir teli 3-4 santimlik parçalara bölün ve bu pinlere yukarıdaki yöntemle yerleştirin. Diğer uçlarını ise birleştirip lehimleyin. Bunu daha önce birleştirdiğimiz IDE kablosunun toprak bağlantısına lehimleyin.

Herşeyden emin olmak için bağlantılarını tekrar kontrol edin. Bundan sonra yapmamız gereken, yeni eserimizi(!) bilgisayarımıza takmak.

IDE kablonuzu ve güç kablonuzu bağlayın ve BIOS’unuzda -şayet kapalıysa- cihazı bağladığınız IDE kanalını açın. Açılışta, cihazımız aynen bir sabit disk gibi tanınacaktır. Şayet açılışta cihazı göremediyseniz, bağlantılarınızı tekrar kontrol edin.

Akla zarar çirkinliğe ve özensizliğe rağmen, yine de çalışıyor. Elbette, bu kadar kötü yapılmış bir proje ile iş anlaşması yapamaz ya da arkadaşlarınıza hava atamazsınız!
Bundan sonra yapmanız gerekenler bir sabit diskten farklı değildir. Cihaz üstüne istediğiniz işletim sistemini kurarak ana depolama aracı haline getirebilir ya da sadece veri saklamak amacıyla da kullanabilirsiniz. Cihaz BIOS tarafından tanındıysa çok büyük ihtimalle sorun çıkmayacaktır. Sistemi bu cihazla açmak istiyorsanız bir boot sector oluşturmalısınız. Bunun nasıl yapılacağını anlatmayacağım; ancak gerçekten bu aşamada takılırsanız, forumlarımızdaki herhangi birinin sorunuza cevap vereceğinden hiç şüphem yok!

DİĞER ALTERNATİFLER

Yeni anakartlar, USB Flash diskleri hard disk ya da disket sürücü olarak tanıyabilmekte. Ancak eski anakartlarla çalışıyorsanız bu şansa sahip değilsiniz. Yaptığım testlerde, burada anlattığım cihazı Pentium 90 makinelerde bile sorunsuz kullandım; zira cihaz tam ve gerçek bir IDE uyumluluğu sağlamakta.

Anakartınız sorunsuz USB boot desteği sunsa bile, bu cihaz kadar sorunsuz değiller. Özellikle alt düzey sistem çağrılarıyla çalışan bazı programlar ile sorunlar yaşamanız olası.

Diğer bir olasılık ise, anakartın IDE portuna direk olarak takılan cihazlar kullanmak. Bildiğim kadarıyla bunları üreten iki firma var. (Disc-on-chip ve Disc-on-module) Bu cihazlarda oldukça sorunsuz; ancak fiyatları oldukça pahalı ve performansları da Compact Flash’a göre oldukça düşük.

Bir dahaki sayımızda LCD ekranları bilgisayarımıza nasıl bağlayıp programlayabileceğimizi göreceğiz.

BİRAZ FİKİR JİMNASTİĞİ

Günümüzde iPod ve Creative’in yüksek kapasiteli mp3 çalarları 1 inçlik sabit diskler taşıyorlar ve kapasiteleri 1-4 GB arası değişiyor. Küçük bir inceleme sonucu, bunların aslında Compact Flash standardında mekanik diskler olduğunu keşfettim. Bunun anlamı şu; bu diskleri söküp yerine CF kart takabilirsiniz!

Bunun size ne gibi bir faydası olacağını sorarsanız, akılcı bir cevap veremem! Benim gibi elektronik cihazları kurcalamaya meraklıysanız, elinizdeki CF kartları bunlarla denemek merakınızı tatmin edebilir! Ben denemedim; eğer üreticiler cihazın firmware’ına kasıtlı müdahalede bulunmadılarsa CF’lar bu cihazlarla gayet güzel işler.

Bu uygulamanın size sağlayacağı avantaj, sarsıntıya çok daha dayanıklı bir mp3 player’a sahip olmak olacaktır. Ya da eğer cihazın içindeki “microdrive” bozuldu ise, servise büyük paralar ödemek yerine bu nisbeten ucuz kartları kullanabilirsiniz.

Bazı arkadaşlar, birkaç kartı birden bu cihazların içine sokarak yüksek kapasite elde edebileceklerini de düşünebilirler;ancak kesinlikle başarılı olamayacaklar; onun için en başında vazgeçin derim!

Sağlayabileceğiniz bir başka avantaj, uzayan batarya ömrü olabilir; çünkü microdrive’lar compact flash kartlardan daha fazla akım çekmekte.

Heyecana kapılıp cihazlarınızı hemen ameliyat masasına yatırmayın! Burada ortaya attığım fikirler cihazınızı garanti kapsamı dışında bırakacağı gibi, yapacağınız bir hata hastanızın ameliyat masasında kalmasına da neden olabilir! O yüzden yapacaklarınızdan tamamen siz sorumlusunuz. Lütfen bana “cihazım öldü!” gibi e-maillar atmayın! Ancak deneyecek kadar cesur arkadaşlar varsa ve sonuçlarını benimle paylaşırlarsa bende bunları önümüzdeki aylarda bu sayfalarda memnuniyetle yayınlarım!