Öğleden sonra filan bilgisayarcı bir arkadaşa uğradım. Mağazası var, işleri sürekli büyütüyor. Şimdi amacı, "markalı" bilgisayar satmak. Kendi markasını yaratmaya çalışıyor.
Doğal olarak ilk muhabbet işlemciler üzerine döndü; AMD, 3 çekirdekli Phenom işlemcilerle nereye oturacak, yani Quad Core Intel Core’a kafa tutabilir mi, yoksa ancak Intel Core Duo ile mi kapışır, ya da yeni nesil 8 çekirdekli Intel işlemciler nasıl bir performans gösterecek…
Sonra ekran kartlarına girdik; uzun zamandır ilgilenmediğim bir konu olduğu için pek fikir yürütemedim. 8800 GT çıkıyormuş, hatta belli başlı firmalar bağlantıları yapmışlar, falan filan.
Elbette konu kaçınılmaz olarak Linux’a, Pardus‘a, Pozitif Linux’a ve elbette 32 bit-64 bit dağıtımların kıyaslanmasına geldi.
Arkadaşım iyi bir OEM dağıtım aradığını söyledi; "bulursan bana da haber ver" dedim. Azıcık şaşırdı; çünkü bu konu hakkında derin bir bilgisi yok. Özellikle driver desteğinden ve Linux dağıtımlarının açılış sürelerinin uzunluğundan yakındı. Fazla vaktim olsaydı, bir hayli anlatacaktım ama neredeyse üç gündür uyumadığımdan ve dışarıda çay içemediğimden eve dönmek zorunda kaldım.
OEM dağıtımdan kastı şuydu aslında: bir laptop ya da hazır/markalı/toplama bilgisayara kurduğunda, tüm donanımı algılayıp driver’ları yükleyecek, sorunsuz çalışacak ve sistem de hızlı açılacak.
Bu pek de olası birşey değil. Aslında olası; birileri 30-40.000 dolar verirse(!) bu işi yaklaşık 1 senede rahat rahat halledebilirim. Bu noktada biraz tipik problemlere bakmak gerek.
Dünyada OEM dağıtım hazırlayan vendor’lar var; bunlardan en bilineni şüphesiz Canonical, yani Ubuntu. Dell ile ballı bir anlaşma yaptılar. Şimdilik, ucuz Dell dizüstü ve masaüstü makinalar artık Ubuntu Linux ile geliyorlar. Hatta Micheal Dell’in kendisi de Ubuntu kullandığını söylemiş. Bilemem; tek bildiğim Micheal Dell’in de, Mark Shuttleworth’un da pazarlama dahileri oldukları.
SUSE (Novell) de, sanırım IBM (artık Lenovo) için dağıtım hazırlıyor. Herkesin derdi aynı; kurulum hızlı ve sorunsuz olsun, sistem hızlı açılsın…
Türkiye’de Armador Bilişim bunu Crea ve Datron markaları ile yapıyor. Ama şu sıralar çıkan Datron’lar Freedos yüklü geliyorlar. Eskiden Datron Turkix ile geliyordu, zaman zaman yerden yere vurulan ve adı hiç anılmayan
Emre Sokollu’nun projesi. Pardus’tan seneler önce, Turkuaz’dan seneler sonra çıkmasına rağmen, ilk dağıtım Pardus’muş gibi bir hava var.
Gelecek Linux ise nedense bu alana girmedi, neden girmediğini de merak ederim. Doğrusunu isterseniz, nasıl ayakta kalabildiklerine de şaşıyorum. Herhalde bunda yapılan eski anlaşmaların önemli payı vardır.
Teorik olarak, sabit bir bilgisayarı (yani donanım aynı kalacak) Linux ile Windows’tan çok daha hızlı açmak, hatta masaüstünü bile daha hızlı çalıştırmak mümkün. Üstelik, bunu Attansic gibi ethernet sürücüsü yüklenirken ıslık çalan kernel modülleri ile başardım. Ama en ufak birşeyi değiştirirseniz, sistem boot etmeyecek, kernel panic verecek.
Linux yüklü bir bilgisayarı hızlı açmak için yapılması gereken bir dizi iş var. Sağdaki soldaki iddiaların aksine, InitNG, Upstart (artık Ubuntu ile standart geliyor) gibi init sistemleri mucize filan yaratmıyor. Bazı akıldışı rakamlar veriliyor ama, bu sayılar başlangıçta birçok servisin başlatılmamasından kaynaklanıyor. Eh, yazıcıyı taktığınızda çalışmıyorsa, bluetooth servisini elle başlatıyorsanız, bunun hiçbir kıymeti yok. Çünkü saydığım şeyleri Windows ve Mac OS X zaten yapabiliyor otomatik olarak. Kısacası, bunlar gerçek hayatta işe yaramayan basit hilelerden ibaret.
Hızlı açılan sistem için, basit olarak şunlar gerekli:
-Gereksiz tüm fazlalıkları atılmış ve doğru şekilde derlenmiş minik bir kernel. Eğer sabit bir sistemi 1-1.2 MB üzerinde bir kernelle açmaya çalışıyorsanız, bunu bir OEM Linux dağıtıcısı olarak yapıyorsanız, siz bu işi bilmiyorsunuz.
-Bunu embedded sistemlerde yapıyorum, OEM sistemlerde de yapmak mantıklı geliyor: kernel çıktılarını ekrana basmamak. 1 saniyeye yakın faydasını gördüm (sisteme bağlı olarak)
-Bazı log servislerini kapatmak. Bu hem daha hızlı bir masaüstü, hem daha iyi açılış süresi demek.
-Hızlı bir dosya sistemi. Tercihim Ext2 olur. Şu an bütün disklerim, sistemin bulunduğu partition hariç, XFS.(Son baktığımda XFS’i kernele gömülü olarak derleyemiyorsunuz, bu yüzden sistemi XFS bir partitiondan açmak olası değildi) Bazılarında bir ReiserFS fanatikliği olsa da, inanılmaz derecede yavaş.
-Burası en önemli kısmı: son derece iyi optimize edilmiş bir initramfs. Eğer OEM bir Linux dağıtımı yaptıysanız ve initramfs 4 MB’dan büyükse, initramfs’in ne olduğu hakkında bile bilginiz yok! 2.5-3.5 MB arası ise daha yolunuz var. Çoğu sistemi 2 MB civarı initramfs ile açmak mümkün. Bu aşamada çok zaman kaybı oluyor, çünkü CPIO arşivi olan initramfs’i açmak en iyi işlemciyi bile süründürüyor (boru değil, neredeyse 3-3.5 kat sıkıştırma var ve bahsettiğim dosyaların çoğu kolay sıkışan metin bazlı dosyalar değiller)
-Aşırı optimize edilmiş init scriptleri. Burası da mayın tarlası; ama aynı zamanda optimize edilmiş bir Linux sisteminde bile en az 5-6 saniye kazanabilirsiniz.
-"Hardcore" diyebileceğim compiler switch’ler ile, minimum yeterlilikte derlenmiş bir busybox ya da muadili. Şansınız varsa, 1 saniye kazanabilirsiniz.
-Elbette X ve startkde scirpti de, son aşamada sistem açılışının hızını etkiliyor.
Daha abartılı yöntemler de var; bunlardan biri LinuxBIOS. Linux kernelini BIOS’a yazıyorsunuz. Yalnız boyut sınırlaması dışında, desteklenen anakartların sayısı da çok ama çok az. Sadece embedded X86 geliştiricileri için önerebileceğim, sofistike, zor ve sorunlu bir uygulama.
Gelgelelim, üzerinde Ubuntu çalışan Dell dizüstü ve masaüstü makineleri çok merak ediyor ve incelemek istiyorum; çünkü yapılan optimizasyon düzeyini merak ettim. Henüz gerçek anlamda belli bir donanım platformu için optimize edilmiş bir dağıtım da görmedim.
Bu konuya daha sonra devam edeceğim ve özellikle 32-64 bit konusuna biraz değinmek amacındayım. Merak ettiklerinizi yorum olarak yazarsanız, ikinci yazıda bu konulara ağırlık veririm ve daha yararlı olur.
4 yorum yapılmış.
merhaba ben linux dağıtımlarından ubuntu ,Suse ve sabayon dağıtımlarını kullandım fakat nedendir bilemiyorum bir türlü linuxun akıcı performansını yakalayamdım gerekli tüm güncellemeler kullanmaya alışık olduğumuz tüm programlar (bazıları hariç sabayon bazı programları üzerinde barındırıyor) kurmak nereden baksanız 1-2 günümü alıyor.
neden linuxun kullanımı biraz daha windows gibi komutla uğraşmadan driver ve program yüklenebilen bir versiyonu yapılmıyor. kanaat getirdiğim kadarıyla bu dağıtımlar linux kullanıcıları windows kullanıcılarından profesyoneldir görüşü üzerine yapılıyor diye düşünüyorum. windows tabanlı programları çalıştırmak zaten ayrı bir dert. Tamam basit dos ve windowsun sistem dosyalarıyla alakası olmayan basit düzey uygulamaları wine de çalıştırabiliyoruz ama yine oda normal bir windows kullanıcısı için büyük bir zulüm. oyun olayına hiç girmiycem. acaba linux’ta windowstan alışık olduğumuz kullanım tarzını bize verebilecek bir dağıtım çıktımı yada sizce bunu yapmak zormuki (şu ana kadar en azından ben rastlayamadım böyle bir linux dağıtımına) yapılamıyor. en azından program kurulumları ve driver yükleme işlemleri hazır paketler haline gelebilse çok daha fazla kişinin tercihinin linux’tan yana olacağı kanısındayım.şimdiden teşekkürler.
sizce şu an windowstan alışkın olduğumuz program ve driver yükleme işlemlerini bize sunabilecek bir linux dağıtımı mevcutmu.
ben ubuntu ,suse ve sabayon dağıtımlarını denedim fakat istediğim şekilde bir kurulum yapmak 1-2 günümü alıyor.
en basit olarak sabayon hariç mp3 ve video desteği bile çoğu dağıtımın üzerinde gelmiyor. bu tip işlerle normal kullanıcıları yormak yerine üzerinde bir kullanıcının ihtiyacı olan minimum multimedia desteği ile gelen bir linux dağıtımı yapılsa bence linux kullanan kullanıcı sayısı epeyce artar diye düşünüyorum.
neden linuxun kullanımı biraz daha windows gibi komutla uğraşmadan driver ve program yüklenebilen bir versiyonu yapılmıyor.
Aslında birçok şey grafik arayüzle yapılabiliyor ama kullanıcılar bilmiyor, bilgi kaynaklarındada konsoldan nasıl yapıldığı anlatlıyor sadece. mesela şu an xorg.conf dosyası ayarlarını yapabileceğiniz hazır bir program bile var.
Tamam basit dos ve windowsun sistem dosyalarıyla alakası olmayan basit düzey uygulamaları wine de çalıştırabiliyoruz ama yine oda normal bir windows kullanıcısı için büyük bir zulüm. o
Bu çok normal; aşırı farklı iki işletim sistemi özkonusu. Ben wine’ı bile mucize olarak görüyorum.
normal bir windows kullanıcısı için büyük bir zulüm. oyun olayına hiç girmiycem. acaba linux’ta windowstan alışık olduğumuz kullanım tarzını bize verebilecek bir dağıtım çıktımı yada sizce bunu yapmak zormuki (şu ana kadar en azından ben rastlayamadım böyle bir linux dağıtımına)
Çıkmadı ve muhtemelen çıkmayacak; çünkü Linux masaüstünde yer almak için yatırım yapmıyor. Ubuntu biraz bastırıyor ama yeterli değil. Masaüstü kullanıcılarına hitap edebilmesi için, bu talebin para kazandırması gerek. Sözgelimi ben 10 dolardan yılda 5000 Pozitif Linux kopyası satsam, bir takım yardımcı ve kolay araçlar geliştirebilirim. Ama kimse birşeye para vermezse, ben belki 5 senede ancak basit bir araç, o da zamanım olursa geliştiririm. Sunucu ve embedded üzerinde çok iyi linux, çünkü yatıırım yapılıyor. Oyunlar ise şimdilik çıkmaz sokak gerçekten.
en azından program kurulumları ve driver yükleme işlemleri hazır paketler haline gelebilse çok daha fazla kişinin tercihinin linux’tan yana olacağı kanısındayı
Hemen hemen her dağıtımın mükemmel depo desteği var, şikayet ettiğiniz konuyu anlamadım.
ben linux baslangicinda bir boot satiri denedim. enteresendir. sadece ‘unzip kernel ok.’ ardindan’ pc adi pardus olarak ayarlaniyor’ dedi ve nvidia logosuyla oturum acilariak yaklasik 3-5 sn oturum karsimdaydi. oncelerde boyle bir acilis yoktu. belli yazilar kayardi ekrandan. sonra oturum acilirdi. belkide benim yaptigim bilinen bir sey.
title Pardus 2007.3 [2.6.18.8-86] Deneme
root (hd0,1)
kernel (hd0,1)/boot/kernel-2.6.18.8-86 root=/dev/hda2 video=vesafb:off acpi=off apm=off nolapic noapic maxcpus=0 ,pmipal,ywrap,1280×1024-32@50 splash=silent,fadein,theme:pardus console=tty2 mudur=language:tr quiet resume=/dev/hda2
initrd (hd0,1)/boot/initramfs-2.6.18.8-86