Barış Atasoy>

Türkiye, küreselleşme yalanına artık tamamen teslim olmuş durumda. Bu işin ucu sadece bize değil, bizzat fikrin anavatanı olan ABD’ye bile dokunuyor. Son yıllarda yeni bir kavramın ortaya çıktığından herhalde hepiniz haberdarsınız: over qualified. “Fazla kalifiye”.

Oysa ki, mantık, bir işi en iyi şekilde yapmak için, en iyi malzemeyi kullanmamızı söyler. İnsan ise elinizdeki en değerli malzemedir, zira üretime parmağını bile kıpırdatmaksızın, sadece fikir üreterek katkıda bulunabilir. Aynı şekilde, satış ve reklama da.

Buna rağmen, son yıllarda en yüksek işsizlik oranı, bu “over-qualified” kitle arasında artış gösteriyor. Nedeni basit: globalizm, herşeyi kurallara, basit talimatlara bağlayıp, otomasyonu da getirip sistemin ortasına koyunca, insiyatif kullanması gereken kalifiye personele gerek kalmıyor.

Dolayısıyla bu gruba giren kişiler de ya kendi işlerini kuruyor, ya freelance çalışıyor, ya da başka, daha az gerilimli sektörlere kayıyorlar (örneğin eskiden tanıdığım son derece başarılı bir genel müdür, bugün Karadeniz’de balıkçılık yapıyor)

Zaman zaman farklı isimler altında ortaya çıkan sistemlerin -Kaizen gibi- ana amacı, insan faktörünün üretimdeki rolünü kısıtlamak. Bu sayede, orta seviyede kalifiye çalışanlardan, ucuz bir işgücü ordusu kurmak mümkün. Doğrusunu isterseniz, şu an 1 Mayıs’ta olması gerekenler işçiler değil, beyaz yakalılardır.

Bu sistem, kısmen de olsa iyi çalışıyor (şimdilik). Nedeni de basit; insanlar ucuz ve vasat ürünler istiyorlar. Bunun içinde çok kalifiye işgücüne ihtiyaç yok. Hemen hemen tüm sektörler, zaten bu prensip çevresinde şekillenmiş ve yerlerini bulmuş durumdalar.

Öte yandan, bu herzaman böyle olmayacak. Dünyada her akım, belli bir süre devam ettikten sonra, tahtını eski krala teslim eder.

Bugün, bu sistemin en büyük tehdidi, aslında onun parçası olan Çin. Çin, hep düşük kalite mal üretmekten ve bunu anormal derecede düşük fiyatlara satmakla suçlandı; ama durum değişiyor. Çin şu an, her kalite ve daima düşük fiyat garantisiyle, çok geniş bir üretim yelpazesi ve hacmine sahip.

Batı’nın Çin ile mücadele edebilmesi kesinlikle mümkün değil. Çin’de de göreceli olarak işçilik maliyetleri artıyor; ama hala Türkiye gibi ülkelerin bile çok altındalar ve yine Türkiye gibi ülkelerden daha kaliteli ve çeşitli üretim yapabilecek deneyim, bilgi birikimi ve teknolojiye sahipler. Sonuç? Zaman içinde, herkes bu “over qualified” insanların peşine düşmeye başlayacak ve eskiden aldıklarından daha yüksek ücretlerle tekrar baş tacı edilecekler. Ta ki, bilinmeyen bir tarihteki globalizm dalgası tekrar gelinceye kadar…