Barış Atasoy>

Bu bölümü okuyorsanız aracınızın ön diskleri muhtemelen soğutmalıdır. Soğutmalı diskler, gofret mantığı üretilir: Üstüste bindirilmiş iki disk arasında hava kanalları bulunur (Üretilirken tek parça olarak dökülürler). Araya giren havanın diskleri daha iyi soğutması “temenni edilir.”

Pratikte ise bu kanallarda pek bir hava sirkülasyonu olmaz; nedense otomobil üreticileri diski havadan yalıtmak için çok yaratıcı çözümler bulur. Herhalde diskler aşırı ısınıp kısa sürede işe yaramaz hale gelsin diye! (Aslında diskin ikiye bölünmüş olmasından dolayı, havayla temas eden kesim de artmıştır)

Eğer çok fazla paranız varsa resimde görüldüğü gibi kanallı ya da delikli (her ikisinin bir arada olduğu modeller de mevcut!) disklerden satın alabilirsiniz. Nedense bunların fiyatları normal bir diskin 3-4 katıdır.

Sanılanın aksine, bu delik ya da kanallar soğutma konusunda bir fayda sağlamazlar. Delikli ya da kanallı diskler benzer yararlar sağlamasına rağmen arada küçük farklar bulunur.

Öncelikle delikli diskler ne işe yarar?

Frene basıldığında, “teorik olarak” diskle balata arasında bir gaz boşluğu oluşur. Yüzeylerin aşırı ısınmasından dolayı balatadaki bazı malzemelerin yanması bunun en büyük nedenidir. Üte yandan bu etki, eğer sözkonusu araç uçak ya da F1 değilse- son derece küçüktür. İşte delikler bu gazların atılmasını sağlar. Balata ve disk birbirine daha iyi tutunur.

Deliklerin ikinci faydası ağırlığı düşürmesidir. Ağırlığın ne kadar kötü bir şey olduğunu “otomobil ve ağırlık” yazısında ayrıntılı biçimde anlattım. Ancak bu deliklerden çıkan malzemenin 50 gram bile tutmayacağı malumdur; dolayısıyla bu da çok önemsizdir.

Üçüncü ve bence tek faydası ise disk ve balata yüzeyindeki pislik ve tozun atılmasını sağlamasıdır.

Delikli diskler frenleme sırasında hoş ama ürkütücü bir ses çıkarırlar. Ayrıca nispeten kolay deforme olurlar.

Delikli diskler risklidir. Kiremit tozunu pul bibere katkı olarak kullanan “zeki ve uyanık” halkımız, tez zamanda eline bir matkap alıp delikli disk imal etmenin yolunu bulmuştur. Üstelik diskler döküm olduğu için kıytırık bir matkapla bile kolayca delinebiliyor. Tabiki Brembo, AP Racing gibi delikli diskler farklı malzemeden ve ince hesaplarla üretilmekte ve çarpılma, kırılma gibi riskler yok denecek kadar az. Üte yandan normal bir diski deldiğinizde mukavemeti tehlike sınırının çok altına inmekte; çünkü ne malzeme ne de üretim biçimi olarak bu işleme uygun değiller. Bu yüzden bu işlemi “evde yapmaya” kalkmayın ve rüyalarınıza girmiyorsa bu tip disklerden uzak durun. Çünkü sahtesi çok.

KANALLI (GROOVED) DİSKLER:

Kanallı disklerde aynı delikli disklerin avantajlarına sahiptir. Bunların çarpılma şansı daha düşük olmakla birlikte kırılmaya meyillidirler! Ayrıca balataları da kaşar gibi rendelerler!

KANALLI VE DELİKLİ DİSKLER:

Her iki tipinde en kötü özelliklerini bünyesinde barındıran, tamamen “kozmetik” bir disk tipidir. Sağ ayağınız benim gibi kuvvetliyse tez zamanda canına okursunuz. Üstelik böyle bir diskle, benzin istasyonundan daha sık periyotlarla servise gidip balata değiştirmeniz olasıdır: Bu disklerde balata ömrü ortalama 2.000 kilometre!

POWERDISC:

İşte benim favorim: ATE, gerçekten çok dengeli ve makul bir disk üretmiş. Fiyatı da gayet cazip. Kanallı disklerin faydalarını balataları kaşar gibi rendelemeden sunmakta. Üstelik üzerindeki kanallar, aynı lastikler üzerindeki TWI, Tread Wear Indicator, Yani sırt aşınma göstergesi gibi çalışıyor:Kanallar “yokolana” kadar güvenle kullanabilirsiniz!

FREN KİTLERİ:

Fren kitlerinden kastım, yanında balata ve fren hortumuyla satılan “yarı-profesyonel” (yani standarttan pahalı ama yarış tipinden çok daha kötü!) kitler değil. AP Racing, Brembo, Wilwood gibi firmalar yerli araba fiyatına genelde 4-6 pot kaliperli, delikli disk ve özel alaşımlı balatalardan oluşan komple kitler satmakta. Gerçekten müthiş fren takımları; öte yandan fiyatları astronomik olduğu gibi profesyonelce hazırlanmış gerçek bir yarış arabası ve gerçek bir yarışçı dışında kimseye faydası olmayan, hatta günlük kullanımda rahatsızlık verici parçalar. Standart kaliper kullanmadıkları için bir kez satın alsanız dahi sonra balataları bulup bulamayacağınız soru işareti. Birçok modelde diskin flanşı sürtünme yüzeyine civatalı; yani diskin işi bittiğinde değiştirmeniz gereken sadece sürtünme yüzeyi. Balatalar için geçerli olan “lojistik” problemi bu sürtünme yüzeyi içinde geçerli.

Ayrıca, bu kitleri standart ana silindir ile kullanmayı düşünmeyin bile! Standart frenin sağlayacağı servo kuvveti 4 ya da 6 potun ihtiyaç duyacağı basıncı kesinlikle karşılamaz. Ana silindiri değiştirmek ve istenen basıncı sağlamak ise açıkçası mühendislik işi. “Ben yaparım” diyen “ustalara” papuç bırakmayın. Tabi tam güvenlik için çeşitli ABS problemleri de devreye giriyor; modülatörün kapasitesi, kontrol sisteminin yeniden programlanması vs vs..