Kurulum programları rezaleti örnekleri aklıma gelince, Macrovision ve InstallShield‘dan bahsetme ihtiyacı duydum.

install shield

 

Macrovision’ı bir Hintli kurdu. Sonra yanılmıyorsam, 1 milyar dolar gibi astronomik bir rakama sattı. Hindistan yazılım alanında neden bu kadar ileri sorusunun cevabını da hemen bu arada vereyim: Çok akıllı bir devletleri var. Nüfus çok fazla ve kaynaklar az;dolayısıyla eğitimi ucuz ama getirisi yüksek yazılım mühendisliği gibi alanlara ağırlık verdiler. Bugün Hindistan, dünyanın en fazla -ve nitelikli- matematik ve yazılım mühendislerini yetiştiren ülkesi. Ayrıca, uzun süre İngiliz sömürgesi olmalarından dolayı -artık “resmi” olarak değiller- İngilizceyi anadilleri gibi konuşuyorlar; hatta bilingual bir halk desek yanlış olmaz. Ha birde, nüfusları 1 milyar! Bizde eğitim 100 kat beter olmasına ve 10 kat az nüfusumuza rağmen, Türkiye’den bile parmakla gösterilen insanlar çıkıyor.

Macrovision, çok sayıda rakibi olan bir şirket ve çok kısıtlı bir kesime hitap eden InstallShield motor ürünleri. Üzellikle Windows ortamında oyun kuruyorsanız, kurulum programı çok yüksek ihtimalle Macrovision markası taşıyordur. “Installshield” kelimesini görmeyen bir Windows kullanıcısı tanımıyorum.

Açıkçası, Cannes film festivali sponsorları arasında Macrovision”ı da görünce, biraz daha ciddiye alıp araştırmaya başladım şirketi.

Installshield, tanınmış ve çok gelir getiren bir ürün olmasına rağmen, Macrovision asıl parayı DRM ve korumalı içerikten kazanıyor. Bir yazılım şirketiyseniz, binlerce dolara satılan programınızın üç milyondan tezgaha düşmesini en azından biraz daha geciktirmek için, Macrovision‘a hatırı sayılır bir rakam ödüyorsunuz; o da size muhtemelen daha önce defalarca kırılmış bir koruma yazılımı satıyor.

Neden Cannes film festivaline sponsor olduğu sorusunun cevabı ise CVM (Content Value Management) teknolojisinde yatıyor. Dünyada IP TV, kablolu yayın gibi yayıncılık biçimleri artış gösterirken, bu içeriğin kopyalanamaması üzerine de kafa yoruluyor. Tahmin edeceğiniz gibi, Macrovision bu alanda da “kafa yormayı” seçip, oldukça tatlı bir pastanın başına çoktan oturmuş.

CVM ve Installshield gibi araçları kullanan pazarın büyüklüğü, 215 milyar dolar! Macrovision, bu pazardan sadece %1 kar etse, yıllık karı 2 milyar doları aşıyor. Büyüklüğünü siz tahmin edin.

Şimdi biraz ürün olarak Installshield”dan bahsedeyim.

Kurulum dosyası hazırlamak zordur. Aslında çok basit görünür; hatta Windows ortamında çalıştığınız VB,VC++,Delphi gibi IDE”lerin çoğuna entegre kurulum dosyası hazırlayan araçlar vardır. (Bunların neredeyse tamamı Installshield”in “Lite” sürümleridir). Ancak, bu kurulum dosyasıyla başka bir bilgisayara kurulum yapmaya kalktığınızda, programınız %99 doğru çalışmayacaktır. İlla, eksik DLL,OCX”ler vardır. Birşeyler yanlış ya da eksik kurulmuştur. Registry ayarları yazılmamıştır. Windows 2000′de çalışan program, Windows XP”ye kurulduğunda çalışmaz. Size bu konuda 10 sayfa örnek verebilirim.

Yazılım, zoraki hediye aldığınız birinin sıkıcı hediyesi gibi hızla paketlenmemeli. Sorunu geç farkettiyseniz, başınız belada. Para, zaman ve itibar kaybedeceksiniz.

Ciddi yazılım firmaları, sadece kurulumla ilgilenen mühendisler çalıştırır. Bu adamların günlük geliri, çoğumuzun yılda kazandığından daha fazla. Eğer Installshield”ın 12.sürümünü kurarsanız o adamları kıskanmayacaksınız. Ben en son 10.5 ile çalışmıştım ve basit bir kurulum dosyasını başarıyla çalıştırmam 2 günümü aldı. 12 ise çok daha karışık; denemek için kurduğumda gözüm korktu.

Programın yanında gelen kılavuz, 1000 sayfanın üzerinde. Üstelik “Installshield nedir?” gibi “geyik” bölümler yok. Macrovision”ın bu alanda sertifika programı bile mevcut; yani CV”nize “iyi düzeyde Installshield biliyorum” gibi birşeyler karalayıp Electronic Arts”da iş bulmanız mümkün değil.

Öte yandan, tam da kullanmaya alışmışken, Installshield nihai seçimim olmadı. 2000 dolara yaklaşan lisans ücreti ve benim beklentilerimin çok ötesinde özellikler, InnoSetup”ı seçmeme neden oldu. Üstelik InnoSetup bedava. Birçok profesyonel yazılım şirketi, ya da özgür yazılım geliştirici Innosetup kullanıyor. Kendi script dili var; ancak bazı ek araçlarla minimum düzeyde kod yazıp istediğinizi yapabiliyorsunuz. Oluşturduğu dosyaların ebatları da, gerek Wise, gerek InstallAnyWhere, gerekse InstallShield’dan çok daha küçük. Diğer ücretsiz alternatif ise, Winamp geliştiricisi Nullsoft”un çıkardığı NSIS. İkisi arasında kıyasıya rekabet var; ben script yapısının Pascal”a benzemesinden dolayı InnoSetup”ı seçtim. NSIS ise daha çok C++ gibi ve gereksiz derecede karışık. Bunun dışında Tarma ya da Ghost Setup gibi bazı ücretsiz alternatifler mevcut; ancak Inno”dan şaşmayın derim. Sitede yeralan Freemind, Democracy Player ve Scribus programlarının da setup dosyalarını InnoSetup ile hazırlamıştım; şimdi Scribus”a yaptığım çeviri resmi Scribus çevirisi olarak kabul edildiğinden, ekip kurulum paketini kendi yapıyor ve download linkini de zaten oraya verdik. Ne kullandıklarına hiç dikkat etmedim; ama sanırım Scribus ekibi de InnoSetup kullanıyor.

Bir ara Innosetup ve genel olarak kurulum ile ilgili çok detaylı bir makale, hatta dizi hazırlayacağım; zaten bunun sözünü daha önce vermiştim.