Barış Atasoy

Intel kısa bir süre önce Skulltrail’i biraz sessiz sedasız duyurdu. Ancak herhalde duyuru pek anlaşılmadı; zira Skulltrail’i incelediğini iddia eden çoğu site bunun bir LGA775 işlemci olmadığını, 12 MB’lık cache’in “detay” olduğunu zannetmiş. İşlemcinin oturduğu soketi bile doğru dürüst yazamayan çok sayıda yabancı siteye rastladım.

Bunu anormal karşılamıyorum. Hergün, sayısız ekran kartı, işlemci, anakart modeli çıkıyor. Üstelik üreticiler hala kriptik numara grupları kullanmakta israrcılar; hal böyle olunca “VCXG-233-G’nin 256 MB RAM’i, 512 bit veriyolu vardı, GDDDR4 ile çalışıyordu, üstündeki RAM modülleri Hynix 64887723 modeliydi” gibi çoğu fuzuli detay arasında, bazı önemli noktalar gözden kaçabiliyor, hataların sayısı artıyor ve incelemelerin derinliği ister istemez “magazin düzeyinde” kalıyor.

Intel Skulltrail, 2008′in başında çıkıyor ve tanesi 1500 dolar olan(!) Core Extreme QX9775 işlemcilerden 2 tane kullanıyor! Bu işlemciler 45 Nm, Penryn sınıfı işlemciler. Her biri dörder çekirdekten, 8 çekirdekli bir sisteme sahip oluyorsunuz; tabii 4000 doları aşabilen fiyatı ödemeye gücünüz varsa.

Skulltrail, Intel 5400 chipset ile gelen, ilginç bir anakart. Nvidia Quad SLI destekliyor; yani üzerinde 4 PCI Express 16 slotu mevcut. 3.2 Ghz hızında çalışan Intel Core Extreme QX9775 işlemcilerin FSB’si 1600 Mhz ve…FB-DIMM RAM kullanıyorlar; 800 Mhz. Koyduğum resme bakarsanız, bu anakartın aslında bir server anakartı olduğunu gösteren iki detay var: LGA771 soket ve FB DIMM RAM.

İşin özü, bu üzerine Nvidia SLI desteği eklenmiş bir sunucu anakartı. Açıkçası, Core Extreme QX9775′de, “markalanmış” bir Xeon işlemci.

Hatta, daha açık olmak gerekirse, ben bunun Harpertown kod adlı Intel Xeon X5460 olduğundan fena halde şüphelendim! İkiside 45 Nm, 3.2 Ghz, 4 çekirdekli. QX9975′de FSB kilidinin kaldırıldığı açıklamaların birinde geçiştirilmiş; nitekim X5460 1333 Mhz FSB ile gelirken, QX9775 1600 Mhz FSB ile geliyor. 12 MB’lık cache aynı. Kısacası, Intel Core Extreme QX9775, “fabrikada modifiye” bir Xeon X5460 gibi duruyor! Üstelik, Xeon X5460 330 dolar daha ucuz. Bu arada, işlemcilerin pin sayıları ve kullandığı RAM modülleri de aynı!

Yıllardır kendilerini “manyak oyun sistemi” diye yırtanlara, gidin Playstation alın, illa PC diyorsanız, adam gibi bir server platformu edinin diyorum. Maalesef, masaüstü kullanıcısının gözü kolaylıkla yüksek rakamlar sayesinde boyanıyor. Örneğin Opteron işlemcilerin düşük saat hızları ve fiyatlarına bakarak zayıf sanan ciddi bir kalabalık var; oysa şaşırtıcı derecede hızlılar. Bunun dışında, pek rasyonel bir nedeni olmasa da, kesintisiz çalışmak üzere üretilmiş bir CPU almak, bana daha çok güven veriyor. Son kullanıcıya yönelik üretilen hiçbirşeyi yeterince güvenilir ve verimli bulmuyorum.

Sanırım Intel de benimle aynı fikirde ki, masaüstü kullanıcısına yönelik en performanslı platformu sunucu bileşenleri ile donatarak piyasaya sürmeye hazırlanıyor!

Az önce bahsettiğim FSB artışı, QX9775′in 150 Watt çekmesine neden oluyor (Xeon modelinde 120 Watt). Bunu ikiyle çarpın, üstüne 4 adet, SLI destekli Nvidia ekleyin (iyimser olup ortalama 150×4 diyelim!). Buna bir de RAM’leri, diskleri filan ekleyin. Anakartın kendi güç tüketimini de unutmayın. Ben monitör hariç 1000 Watt civarı bir rakama ulaştım. Şimdi en sevdiğiniz oyunu açın, ütüyü prize sokup bir metre yanınıza koyun ve gönül rahatlığı içinde oyun oynamaya devam edin. Çok sıcak olursa camı aralayabilirsiniz. (İşlemcilerin giderek daha verimli oldukların bahsediyorduk değil mi!)

Aylar önce OpenMoko’dan, FIC‘den, Trolltech’in GreenPhone‘undan bahsetmiştim. Aslında daha iki sene önceden, “eli yatkın meraklıların” çok geçmeden kendi cep telefonlarını geliştirebilecekleri belli olmuştu. Eh, madem haklı çıktım, kredimi bir tahminde bulunarak kullanayım: yıllar sonra cep telefonu üreticileri, bazı özellikleri modül olarak sunacaklar. Örneğin, Motorola’nın baz modelini alacaksınız, 4G desteği istediğinizde, onu ayrı bir modül olarak satın alıp cep telefonunuza ekleyebileceksiniz.

Bu dediğim, aşırı hızlı model çıkararak ayakta kalmaya çalışan cihaz üreticileri için idam fermanı gibi görünebilir ama değil; çünkü insanların en azından birkaç sene sonra sürekli telefon değiştirmekten sıkılacaklarını düşünüyorum. Bence telefonlar çok daha pahalı ama kalıcı olmalı. Bunu ticari olarak da doğru buluyorum; hem cihaz başına yüksek kar edecekler, hem sürekli model çıkarmak için masraf etmeyecekler, hem de dediğim modülleri piyasaya sürerek yüksek volümlü ama düşük karlı başka bir koldan mali durumlarını biraz daha kararlı hale getirecekler. Bu yaklaşım çevre açısından da yararlı hiç kuşkusuz; artık her sene tonlarca bataryayı, devre kartını çöpe atmak zorunda kalmayacağız. Ben geri dönüşüme inanmıyorum. Sonuçta geri dönüşüm içinde üretimde kullanılan enerjinin aynısı hatta daha fazlası harcanıyor, belki ortaya çıkan çöpün miktarı azalıyor ama atmosferi ve su kaynaklarını aynı ölçüde zehirlemeye devam ediyoruz.

Engadget ya da Gizmodo gibi bir sitede, cep telefonu geliştirme kartı gördüm. Verilen linke gidince, karşıma daha önce alışveriş yaptığım bir üretici çıktı. Kartı gördüğüm site, 160 dolar gibi hatalı bir fiyat vermiş; zira verdikleri fiyata GSM modülü dahil değil.

112 dolardan başlayan baz model kart, aslında tipik bir Xscale platformu ve bu haliyle bir “cep telefonu” filan değil. Üzerinde GSM modülü olmadığı gibi, LCD ekran ve tuş takımı da bulunmuyor. Intel’in Xscale PXA270 işlemcisini kullanan kartta iki tip CPU hızı seçeneği var. Baz model 300 Mhz civarında, 30 dolar gibi bir ektra ödeyerek 520 Mhz’lik CPU’yu alabilirsiniz. Önceki ARM Cortex yazımda değindiğim gibi, Xscale işlemciler ARM tabanlı, daha doğru ifadeyle ARM IP’si kullanmaktalar.

128 MB RAM’le gelen geliştirme kartı, 512MB bir NAND barındırıyor. Dediğim gibi LCD ve tuş takımı ekstralar arasında; 3.5 inçlik 480×640 touchscreen LCD’ler desteklenebiliyor. Bluetooth, kamera kontrolorü (sensörü siz alıp takmak zorundasınız), SD yuvası, RTC (Gerçek zaman saati), USB ve seri port, kartın temel özellikleri. Dilerseniz ekstra ücret karşılığı GPS, GSM, GPRS ve WiFi modülü ekleyebiliyorsunuz.

Sanırım Çin üretimi, Windows CE yüklü telefonlarda genelde bu Intel Xscale platformunu kullanıyorlar. Sözgelimi, Piranha Twix ve Superfone SF 9040 ve SF 9080′in kesinlikle bu platformu kullandığını söyleyebilirim.

Kısacası artık cep telefonu üretmek son derece kolay. Bu tip bir kart aldıktan sonra tek yapmanız gereken, bir CAD/CAM programında dış kasayı tasarlamak ve Windows CE lisansı almak. Volume licensing ile, birkaç sene önce adet başına 3 dolar gibi bir fiyat almıştım. Plastik enjeksiyon kalıpları ucuz olmasalar da, birazcık piyasayı dolaşırsanız 5000 doların altında bir fiyata yaptırabileceğinizi iyi biliyorum; zira benzer özellikte bir kalıp için 5-6 sene önce aldığım fiyat 3500 dolar civarındaydı. Kalanı da yanılma payı olarak ekledim:) Bugün CNC makinalar ucuzlayıp bollaştığı için, çok daha iyi bit fiyat almanız da olasıdır.

Nokia’nın yeni çıkan bir modelini anlatan fuzuli yazılarımdan birini daha yazsam bundan 100 kat fazla okunurdu; ama gözünüzde büyüttüğünüz iş ve markaların aslında önemli filan olmadıklarını, sektörün sadece Intel, ARM, Texas Instruments gibi devlere gerçek anlamda bağlı olduğunu açıklayabilmek için yazdım bu yazıyı. Yarın öbür gün “komple Türk malı telefon yaptık, işte milli telefon” filan diye çıkan olursa da, bu yazıyı referans gösterip havasını bozarım diye düşündüm.

Yani ciddi ciddi ARGE yapmamız gerek artık, bunu okuyanlarda hemen gaza gelip ARGE filan yapacak değiller tabi; ama gördüğünüz gibi artık cep telefonu üretmek bile ayağa düştü ve yarattığı katma değer son derece düşük. RAKS tekrar cep telefonu alanına dönüş yapınca, bunu söyleme ihtiyacı duydum; çünkü daha ciddi şeylerle uğraşmalarını temenni ederim. Zamanında zor durumda olan Alman kimya devi BASF’a talip olmuşlardı; eh bugün de beklentim nanoteknolojiyle filan “hafiften” uğraşmaya başlamaları olur.

Türkiye’ye de Intel X38 tabanlı anakartlar gelmeye başladı. Intel, X38 chipsetiyle şu an için en performanslı ve gelişmiş özelliklere sahip Intel masaüstü platformu durumunda.

İlk çıkan örnekler 300 doların üzerinde olmasına rağmen Intel Bearlake-X, ya da Intel X38, çok kısa zamanda 200-300 dolar arasındaki fiyat diliminde bulunan sayısız modelle gelecek.

Intel X38′i bu kadar popüler yapan özelliklerin en başında ATI-AMD Crossfire destekli SLI, (2xPCI Express 8x 2.0 slotu), DDR3 desteği ve 1333 Mhz FSB geliyor. Ayrıca, mevcut RAM’lerde bulunan SPD işlemcileri ile uyumlu ek bir genişletme yapılmış; anakart üreticileri BIOS’a entegre edecekleri özellikler ile, RAM’lerin güvenle overclock yapılmasını sağlayabilecekler. Intel bu sefer esnek davranarak, X38′in hem DDR2, hem de henüz çok pahalı olan DDR3′leri desteklemesini sağlamış. Birçok anakart sadece DDR2 destekli yuvalarla gelirken, bazı anakartlar hem DDR2, hem de DDR3 slotları ile geliyorlar. Yine isteyen üreticiler, 4 lane bir PCI Express portu koyarak Ageia PhysX kartlarını da destekleyebilecekler. Kısacası, sayısız kombinasyon sağlayabilen bir Intel platformu ile karşı karşıyayız ve modeller ister istemez çeşitlenince, uygun fiyatlı ama ileride ne olacağı belli olmayan anakart kombinasyonları ile başbaşa kalabiliriz.

Intel X38, aynı zamanda PCI Express 2.0 destekli ilk chipset olma özelliğine sahip. Standart PCI Express, 16 lane üzerinden 2.5 Ghz çalışırken, bu rakam PCI Express 2.0′da 5′e çıkıyor.

LGA 775 işlemcilerin tümüyle uyumlu olmasına rağmen, özellikle DDR3 desteği yüzünden Intel’in Bearlake X platformu, 12 MB L2 cache ile gelecek 45Nm Penryn serisi için optimize edilmiş gibi görünüyor. Bunun nedeni, DDR3′ün gecikme süresinin fazla olması. Burada her an performans sürprizleri ile karşılaşabiliriz; DDR3 beklenenin çok altında bir performans verebilir. Zira, Intel, Penryn üstündeki yüksek cache miktarına güvenerek RAM erişiminin mümkün olduğunca seyrek gerçekleşmesini bekliyor. Pratikte ise durum böyle olmayabilir. Intel’in X38′i aynı zamanda SODIMM modülleri de desteklediğinden, 4 çekirdekli laptop (mobile serisi) işlemciler yaygınlaştıkça, bu chipseti laptoplarda yaygın olarak görmeye başlayabiliriz.

Güney köprüsü, ısı problemleri yaratmaya namzet gibi görünüyor. Aslında, Intel’in bazı CPU modelleri fazla ısındığı için eleştirilirken, chipset konusuna fazla değinilmiyor. Intel chipsetleri, maalesef işlemcilerden bile daha sıcak çalışıyorlar. Intel bu sefer akıllılık edip chipset çekirdeğini çıplak yerleştirmek yerine, aynı işlemcilerde olduğu gibi bir ısı dağıtıcı ile kaplamış.Burada küçük bir tavsiyede bulunacağım; eğer Intel X38 tabanlı bir anakart alacaksanız, mümkünse chipsetin etrafı kapasitör gibi elemanlarla kapatılmamış bir model seçin; bu sayede ileride daha büyük heatsinkler takarak sistemin daha iyi soğumasını sağlayabilir, hatta şansınız yaver giderse overclock potansiyelini artırabilirsiniz.

Bearlake-X, 6 SATA2 ve 12 USB portu ile geliyor, ayrıca kullanılan güney köprüsüne göre bazı opsiyonel özellikler mevcut. Matrix storage gibi.

Şu an kesinlikle anakart almanızı tavsiye etmiyorum. Tahminim en geç 2-3 hafta içinde Intel X38 tabanlı anakartların ithal edileceği yönünde. Şu an en pahalı anakartlar, genelde Intel P35 tabanlı olanlar. X38′ler gelince, ithalatçılar stokları eritmek için bunların fiyatlarını düşürmek zorunda kalacaklar. O yüzden, anakart almak için en yanlış zamandayız. Tercihan, X38′ler girer girmez satın almamalı, en azından yine de iyi bir anakart olan Intel P35 tabanlı modellerin fiyat indirimine gitmesini beklemelisiniz.