Pozitif PC editor blogu

ÖÄŸleden sonra filan bilgisayarcı bir arkadaÅŸa uÄŸradım. MaÄŸazası var, iÅŸleri sürekli büyütüyor. Åžimdi amacı, "markalı" bilgisayar satmak. Kendi markasını yaratmaya çalışıyor.

DoÄŸal olarak ilk muhabbet iÅŸlemciler üzerine döndü; AMD, 3 çekirdekli Phenom iÅŸlemcilerle nereye oturacak, yani Quad Core Intel Core’a kafa tutabilir mi, yoksa ancak Intel Core Duo ile mi kapışır, ya da yeni nesil 8 çekirdekli Intel iÅŸlemciler nasıl bir performans gösterecek…

Sonra ekran kartlarına girdik; uzun zamandır ilgilenmediÄŸim bir konu olduÄŸu için pek fikir yürütemedim. 8800 GT çıkıyormuÅŸ, hatta belli baÅŸlı firmalar baÄŸlantıları yapmışlar, falan filan.

Elbette konu kaçınılmaz olarak Linux’a, Pardus‘a, Pozitif Linux’a ve elbette 32 bit-64 bit dağıtımların kıyaslanmasına geldi.

Arkadaşım iyi bir OEM dağıtım aradığını söyledi; "bulursan bana da haber ver" dedim. Azıcık ÅŸaşırdı; çünkü bu konu hakkında derin bir bilgisi yok. Özellikle driver desteÄŸinden ve Linux dağıtımlarının açılış sürelerinin uzunluÄŸundan yakındı. Fazla vaktim olsaydı, bir hayli anlatacaktım ama neredeyse üç gündür uyumadığımdan ve dışarıda çay içemediÄŸimden eve dönmek zorunda kaldım.

OEM dağıtımdan kastı ÅŸuydu aslında: bir laptop ya da hazır/markalı/toplama bilgisayara kurduÄŸunda, tüm donanımı algılayıp driver’ları yükleyecek, sorunsuz çalışacak ve sistem de hızlı açılacak.

Bu pek de olası birşey değil. Aslında olası; birileri 30-40.000 dolar verirse(!) bu işi yaklaşık 1 senede rahat rahat halledebilirim. Bu noktada biraz tipik problemlere bakmak gerek.

Dünyada OEM dağıtım hazırlayan vendor’lar var; bunlardan en bilineni ÅŸüphesiz Canonical, yani Ubuntu. Dell ile ballı bir anlaÅŸma yaptılar. Åžimdilik, ucuz Dell dizüstü ve masaüstü makinalar artık Ubuntu Linux ile geliyorlar. Hatta Micheal Dell’in kendisi de Ubuntu kullandığını söylemiÅŸ. Bilemem; tek bildiÄŸim Micheal Dell’in de, Mark Shuttleworth’un da pazarlama dahileri oldukları.

SUSE (Novell) de, sanırım IBM (artık Lenovo) için dağıtım hazırlıyor. Herkesin derdi aynı; kurulum hızlı ve sorunsuz olsun, sistem hızlı açılsın…

Türkiye’de Armador BiliÅŸim bunu Crea ve Datron markaları ile yapıyor. Ama ÅŸu sıralar çıkan Datron’lar Freedos yüklü geliyorlar. Eskiden Datron Turkix ile geliyordu, zaman zaman yerden yere vurulan ve adı hiç anılmayan Emre Sokollu’nun projesi. Pardus’tan seneler önce, Turkuaz’dan seneler sonra çıkmasına raÄŸmen, ilk dağıtım Pardus’muÅŸ gibi bir hava var.

Gelecek Linux ise nedense bu alana girmedi, neden girmediÄŸini de merak ederim. DoÄŸrusunu isterseniz, nasıl ayakta kalabildiklerine de ÅŸaşıyorum. Herhalde bunda yapılan eski anlaÅŸmaların önemli payı vardır.

Teorik olarak, sabit bir bilgisayarı (yani donanım aynı kalacak) Linux ile Windows’tan çok daha hızlı açmak, hatta masaüstünü bile daha hızlı çalıştırmak mümkün. Üstelik, bunu Attansic gibi ethernet sürücüsü yüklenirken ıslık çalan kernel modülleri ile baÅŸardım. Ama en ufak birÅŸeyi deÄŸiÅŸtirirseniz, sistem boot etmeyecek, kernel panic verecek.

Linux yüklü bir bilgisayarı hızlı açmak için yapılması gereken bir dizi iÅŸ var. SaÄŸdaki soldaki iddiaların aksine, InitNG, Upstart (artık Ubuntu ile standart geliyor) gibi init sistemleri mucize filan yaratmıyor. Bazı akıldışı rakamlar veriliyor ama, bu sayılar baÅŸlangıçta birçok servisin baÅŸlatılmamasından kaynaklanıyor. Eh, yazıcıyı taktığınızda çalışmıyorsa, bluetooth servisini elle baÅŸlatıyorsanız, bunun hiçbir kıymeti yok. Çünkü saydığım ÅŸeyleri Windows ve Mac OS X zaten yapabiliyor otomatik olarak. Kısacası, bunlar gerçek hayatta iÅŸe yaramayan basit hilelerden ibaret.

Hızlı açılan sistem için, basit olarak ÅŸunlar gerekli:

-Gereksiz tüm fazlalıkları atılmış ve doÄŸru ÅŸekilde derlenmiÅŸ minik bir kernel. EÄŸer sabit bir sistemi 1-1.2 MB üzerinde bir kernelle açmaya çalışıyorsanız, bunu bir OEM Linux dağıtıcısı olarak yapıyorsanız, siz bu iÅŸi bilmiyorsunuz.

-Bunu embedded sistemlerde yapıyorum, OEM sistemlerde de yapmak mantıklı geliyor: kernel çıktılarını ekrana basmamak. 1 saniyeye yakın faydasını gördüm (sisteme baÄŸlı olarak)

-Bazı log servislerini kapatmak. Bu hem daha hızlı bir masaüstü, hem daha iyi açılış süresi demek.

-Hızlı bir dosya sistemi. Tercihim Ext2 olur. Åžu an bütün disklerim, sistemin bulunduÄŸu partition hariç, XFS.(Son baktığımda XFS’i kernele gömülü olarak derleyemiyorsunuz, bu yüzden sistemi XFS bir partitiondan açmak olası deÄŸildi) Bazılarında bir ReiserFS fanatikliÄŸi olsa da, inanılmaz derecede yavaÅŸ.

-Burası en önemli kısmı: son derece iyi optimize edilmiÅŸ bir initramfs. EÄŸer OEM bir Linux dağıtımı yaptıysanız ve initramfs 4 MB’dan büyükse, initramfs’in ne olduÄŸu hakkında bile bilginiz yok! 2.5-3.5 MB arası ise daha yolunuz var. ÇoÄŸu sistemi 2 MB civarı initramfs ile açmak mümkün. Bu aÅŸamada çok zaman kaybı oluyor, çünkü CPIO arÅŸivi olan initramfs’i açmak en iyi iÅŸlemciyi bile süründürüyor (boru deÄŸil, neredeyse 3-3.5 kat sıkıştırma var ve bahsettiÄŸim dosyaların çoÄŸu kolay sıkışan metin bazlı dosyalar deÄŸiller)

-Aşırı optimize edilmiş init scriptleri. Burası da mayın tarlası; ama aynı zamanda optimize edilmiş bir Linux sisteminde bile en az 5-6 saniye kazanabilirsiniz.

-"Hardcore" diyebileceÄŸim compiler switch’ler ile, minimum yeterlilikte derlenmiÅŸ bir busybox ya da muadili. Åžansınız varsa, 1 saniye kazanabilirsiniz.

-Elbette X ve startkde scirpti de, son aÅŸamada sistem açılışının hızını etkiliyor.

Daha abartılı yöntemler de var; bunlardan biri LinuxBIOS. Linux kernelini BIOS’a yazıyorsunuz. Yalnız boyut sınırlaması dışında, desteklenen anakartların sayısı da çok ama çok az. Sadece embedded X86 geliÅŸtiricileri için önerebileceÄŸim, sofistike, zor ve sorunlu bir uygulama.

Gelgelelim, üzerinde Ubuntu çalışan Dell dizüstü ve masaüstü makineleri çok merak ediyor ve incelemek istiyorum; çünkü yapılan optimizasyon düzeyini merak ettim. Henüz gerçek anlamda belli bir donanım platformu için optimize edilmiÅŸ bir dağıtım da görmedim.

Bu konuya daha sonra devam edeceÄŸim ve özellikle 32-64 bit konusuna biraz deÄŸinmek amacındayım. Merak ettiklerinizi yorum olarak yazarsanız, ikinci yazıda bu konulara ağırlık veririm ve daha yararlı olur.

Popularity: 7% [?]

Bu Yazıyı Paylaşın

Kotasız ADSL’im olduÄŸu için, günde 4-5 GB download yapabiliyorum. Aslında, teorik olarak 8 GB download yapabilmem gerekiyor; ama Türk Telekom’un "Turbo" ADSL’i, acaip bir turbo boÅŸluÄŸuna sahip! (BMW 2002 Ti gibi!) Gün içinde "nostalji" babında, 256 K ile takılıyorum; çünkü Turbo ADSL’in motorunun yağı daha ısınmadığı için, turbo yanmasın diye gazlamama izin vermiyor.

Bu arada, bir uptime çektim, bilgisayarım 7 gün ve 2.5 saattir reboot yüzü görmemiÅŸ!

Herneyse. Yeni Mandriva 2008′i merak ettim; zira Metisse’i mercek altına yatırmak istiyordum. Metisse, Mandriva tarafından desteklenen bir proje ve ÅŸahlanan KDE projesine karşılık, GNOME’un tek silahı gibi görünüyor. Ona da silah denirse, zira bu sefer KDE fena bastırdı.

Gelgelelim, Mandriva, herhalde Fransız olduÄŸundan olacak, iÄŸrenç bir websitesine sahip. BirÅŸey indirmek istediÄŸinizde, neden Mandriva’nın parayla satıldığını hemen anlıyorsunuz; çünkü masaüstü kullanıcısını kobay yerine koydukları Mandriva One serisini indirmek bir parça kolay olsa da, RC olan (Release Candidate-Sürüm adayı) 2008′i indirmek öyle kolay deÄŸil. 5 dakika dolaÅŸtım, lanet olsun deyip çıktım.

Mandriva ile ilgili tek iyi anım, henüz adı Mandrake iken, 10.2 sürümüyle tüm donanımı tanıyan sürüm olmuÅŸtu. Oldukça ÅŸaşırmıştım, çünkü o zaman kullandığım "muadil" Red Hat ve Slackware, hemen hemen hiçbir donanımı tanımamıştı. Lakin birkaç ay sonra, tipik Mandriva arızaları canımı sıkmaya baÅŸladı: ilk bakışta mucizevi bir araçmış gibi duran Mandriva (Mandrake o zamanki adıyla) Control Center, hiçbir donanımı doÄŸru dürüst ayarlamıyordu. Disk Drake feci birÅŸeydi ve çok önemli bir partition’ı tamamen kaybetmeme neden olmuÅŸtu; oysa Disk Druid’i bile gözüm kapalı kullanabiliyordum. Paket yönetimi de hemen hemen tüm RPM tabanlı dağıtımlar gibi "kırılgandı"; birkaç paket kurma-kaldırma denemesinden sonra, genelde hiçbirÅŸeyi kurup kaldıramayacak hale geliyordunuz.

Bu seferde, hem eski anılarımı hatırladım, hem de indirme linki bulmanın zorluÄŸu karşısında yılıp vazgeçtim. Oysa yeni network ayar altyapısını merak etmiÅŸtim. Zaten iÅŸim başımdan aÅŸkın; Mandriva’yı denemek de çok lüzumlu bir iÅŸ deÄŸil. O cooker’da piÅŸmeye devam etsin. (birgün dibi tutacak; zaten tutmuÅŸtu ama Fransız devletinin iteklemesiyle tekrar ayaÄŸa kalktı)

Gelelim OpenSUSE’ye. Almanların sıkıcı ama kusursuz mühendislikleri bilgisayar alanında hoÅŸuma gidiyor; çünkü arabaların aksine, bilgisayarda herÅŸeyi sıkıcı(!) ama kusursuz seviyorum. OpenSUSE’nin 7.2 sürümünün Ä°ngilizce kullanım kılavuzlu sürümünü birinden çalmıştım -evet,resmen çaldım, herif hırsız olduÄŸu ve bize de ufak bir miktar takıp kaçtığı için piÅŸman da deÄŸilim- ve bende çok iyi izlenimler bırakmıştı. Tamamen konsoldan çalıştığım bir makineye kuruluydu ve sitenin birine buradan Internet ve dosya paylaÅŸtırıyorduk; ayrıca sayısız PHP scripti kuruluydu ve kullanıcılar kendi web sayfalarını site içinde filan buradan yayınlayabiliyorlardı. O zamanlar PHP+APACHE+MYSQL kurup çalıştırmak, Squid kastırmak, mail server kurmak bu kadar kolay deÄŸildi; ona raÄŸmen SuSE üzerinde yazdığım her komut mucizevi bir ÅŸekilde çalışıyor ve tam da istediÄŸim ÅŸeyleri neredeyse düÅŸünmeden yapabiliyordum! Herkes o zamanlar "Red Hat, Red Hat" diye inlese de, ben Red Hat’i uzun süre kullandığım halde, en zor kullandığım dağıtım oldu. Açıkçası, "baba çok zor, bi öÄŸren uçurursun Linux’u" denen Slackware’da hiçbir zorluk çekmedim; ama çok daha kolay ve düzenli olduÄŸu söylenen Red Hat beni uzun zaman çileden çıkardı. Üstelik, en uzun süre kullandığım dağıtım olduÄŸu halde. Åžu an doÄŸru yolu buldum; Linux kesinlikle Debian tabanlı olması gereken bir sistem.

Yıllar sonra, OpenSUSE 10′u denedim. Oldukça hızla denebilir, herÅŸey epeyce şık, ama YAST2, debconf-dexconf gibi primitif görülen Debian yapılandırma araçlarıyla boy ölçüÅŸemeyecek kadar baÅŸarısız. Buna bir de RPM’in paket yönetimi kabusunu ekleyin.

OpenSUSE yine de fazla uzak kalınmaması gereken bir dağıtım. En nihayetinde "Enterprise" sürümleri var ve bazı disiplinlerde Red Hat’i inletiyor. (Enterprise sürümler artık direk Novell markası ile geliyor). Üstelik, OpenSUSE, özgür yazılım dünyasına epey katkı yapıyor. Microsoft anlaÅŸması tartışmalarıyla "linux çocuklarının" tepkisini toplasa da, ticari olarak doÄŸru bir iÅŸ yaptılar ve SuSE’nin camiaya katkısını küçümseyeni azıcık hırpalarım.

Gelgelelim, 10.3′ü de indiremedim. Bunun nedeni daha farklı: OpenSUSE 10.0′ı indirirken, 5 CD olduÄŸunu görüp yine de sabırla indirmiÅŸtim. Kurulum ölümdü. Bu CD’leri DVD haline getirmek mümkün olsa da, diskte 10 GB filan alan olması gerekiyor. Üstelik, iÅŸlem kısa süren bir iÅŸlem de deÄŸil. Dolayısıyla, direk 5 CD’ye yazdırdım ve kurulum sırasında komaya girdim. OpenSUSE, hala DVD imajı yayınlamamakta direndiÄŸi için, OpenSUSE 10.3′ü indirmedim, çünkü aynı kötü tecrübeyi yaÅŸamak niyetinde deÄŸilim.

Bunlar bana, paralı sürümleri satmak adına yapılan ayak oyunları gibi geldi. Açıkçası, milyon dolarlarım da olsa, bana zorluk çıkaran adamın kutulu ürününü almak için 2 YTL bile vermem. Alan enayi olur mu onu da bilmem. En nihayetinde, bilgisayarınıza tüy dikmiyorlar, daha iyi dağıtımlar da var. Bu saçmasapan çabalarla daha da antipatik ve komik durumlara düÅŸtüklerini düÅŸünüyorum.

Yine de, çok ilginç birÅŸey yaparlarsa inatla indirip deneyeceÄŸim. Gerçi en fazla 2 gün kullanırım; çünkü Debian tabanlı bir sistemin toplam faydasını hiçbiri saÄŸlayamaz.

Bu arada, Ark ve Gentoo’yu birara mutlaka denemem gerek. Sabayon DVD’sini indirdim ve bekliyor. Belki Gentoo’yu pas geçip zaten Gentoo tabanlı olan Sabayon’u denemek daha iyi bir fikir olabilir; böylece Portege, recipe filan kastırmadan çok sayıda hazır paketle Gentoo nereye gelmiÅŸ onu da görmüÅŸ oluruz.

Popularity: 3% [?]

Bu Yazıyı Paylaşın