Ekim ayı yeni GNU/Linux dağıtımları için bereketli bir ay. Ağır toplar Novell, Red Hat ve Canonical’ın “community” dağıtımları olan OpenSUSE, Fedora ve Ubuntu (ki Kubuntu,Xubuntu ve diğer çok sayıda “spin-off”) kendilerini yenilediler.

Yenilikler çok basit,ufak tefek geliştirmeler değil: Herşeyden önce, 6 ay kadar geciken Xorg 7.4, yeni dağıtımların çoğuna eklendi. Xorg 7.4′de çok sayıda yenileşme ve iyileşme var: “stale” diyebileceğimiz çok sayıda gereksiz kod atılarak X’in birazcık olsun rahatlaması sağlanmış ve mouse gibi hotplug cihazlar artık daha iyi destekleniyorlar. Xorg 7.4 ile ilgili enine boyuna bir araştırma yapıp iyileşmeleri yayınlayacağım; zira Xorg, özel ilgi alanlarımdan biri.

Bu sırada, sürekli gelişmeye devam eden, ancak son kullanıcı için hala “oyuncak” düzeyinde kalan KDE 4.1, nihayet kullanılabilir bir hale gelmeye başlamış gibi görünüyor. Intrepid ile, sanırım en iyi KDE 4.1 deneyimini Kubuntu 8.10 kullanıcıları yaşayacaklar ve KDE 4.1′de şu an “radarımda” olan özgür yazılımlardan biri.

KDE’nin hareketlenmesiyle birlikte rakibi GNOME’da bazı iyileştirmeler yaptı.

Dolayısıyla, yeni dağıtımlarda özellikle kullanıcı deneyimini geliştirmek açısından önemli adımlar atılmış bulunuyor. Bunun dışında, yeni çıkan dağıtımlar kendilerine has özelliklere de biraz çeki düzen vermiş bulunuyorlar.

Örneğin OpenSUSE…11 serisiyle birlikte, Anaconda tabanlı kurulum aracına tema desteği gelmiş. Bu kozmetik değişiklik bir yana, asıl önemli gelişme, rpm paketlerinde lzma kullanılmış olması. Böylece, paket boyutlarının ciddi anlamda küçülmüş olmasını bekleyebiliriz. LZMA sıkıştırmasını bizzat Pozitif Linux’da kullanmış biri olarak, nelere kadir olduğunu iyi biliyorum!

SUSE, eskiyen Yast2 ve Sax arayüzlerinde QT yerine QT4 kütüphanelerini kullanmaya başlamış. Böylece arayüzün birazcık daha iyi tepki verdiğini tahmin edebiliriz. libzypp ile, bağımlılık çözümlemesinin daha hızlı hale geldiği söyleniyor. Açıkçası, bağımlılık meselesi RPM tabanlı dağıtımlarda başıma iş açtı ve bunların en kötüsü de hep SuSE oldu. Özellikle SuSE’de, sistemin Yast2 üzerinden kurduğum paketlerle kullanılamaz hale gelmesiyle sıkça karşılaştım. Elbette, libzypp bu sorunu çözmeyecek; ama Yast2′de bir program seçtiğinizde, bağımlılık analizi asırlar alıyordu. Sorunun ne kadar çözüldüğünü, SuSE’yi uzun zamandır kullanmadığım için bilemiyorum; ama bu gelişmelerden sonra kesinlikle yeniden denemeye ikna oldum.

Mimari olarak daha kararlı olan Ubuntu serisi, değişiklikleri genelde GNOME ve KDE’nin son sürümleriyle birlikte, Xorg 7.4′ü bünyesine katarak, “görsel tarafını” geliştirmekle yetinmiş gibi görünüyor. Aslına bakarsanız, Debian’ın birçok muhteşem özelliğini zaten kullanan Ubuntu/Kubuntu’nun fazlasına da pek ihtiyacı yok. Network Manager 0.7 ile, 3G desteği de geliyor ama 3G’nin hala soru işareti, GSM üzerinden data aktarımının da anormal pahalı olduğu Türk kullanıcısı için bu özelliklerin pek de bir anlamı yok.

Fedora 10′da ise, ilk göze çarpan EXT4 desteği. Sıkı Red Hat ilişkilerinden ötürü, Fedora, özellikle dosya sistemi, sistem yönetimi gibi konularda en kolay kullanılabilen ve en “tam” gelen dağıtım konumunda. OpenSUSE’de olduğu gibi, RPM 4.6 ile birlikte gelen LZMA sıkıştırmasıyla, Fedora paketleri de artık daha küçük olacaklar. Bir de, son kullanıcıyı hiç ilgilendirmeyen Virtualization Storage Management özelliği elden geçmiş.